سهیل مهدیخانی خواستار بهره‌گیری از ظرفیت اینفلوئنسرها، هنرمندان، ورزشکاران و فعالان اجتماعی برای ارتقای فرهنگ شهروندی، اصلاح رفتارهای ترافیکی و افزایش پاسخ‌گویی مدیریت شهری شد.
پیشنهاد مدیرعامل تاکسی بیسیم تهران برای تشکیل «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران»
به گزارش روابط عمومی تاکسی بیسیم تهران (TBT)، سهیل مهدیخانی، مدیرعامل شرکت تاکسی بیسیم تهران و فعال حوزه حمل‌ونقل و اقتصاد دیجیتال، با ارائه پیشنهادی برای تشکیل «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران»، بر ضرورت استفاده هدفمند از ظرفیت چهره‌های اثرگذار اجتماعی، رسانه‌های دیجیتال و مشارکت شهروندان برای بهبود فرهنگ شهری و افزایش کیفیت زندگی در کلان‌شهرهای کشور تأکید کرد.
این پیشنهاد در چارچوب ضرورت بازنگری در شیوه‌های سنتی آموزش شهروندی، مقابله با عادی‌شدن بی‌نظمی شهری و ایجاد سازوکارهای جدید برای مشارکت عمومی در شناسایی و رفع مشکلات شهرها مطرح شده است.
مهدیخانی معتقد است توسعه شهری تنها با احداث بزرگراه، گسترش شبکه حمل‌ونقل و اجرای پروژه‌های عمرانی محقق نمی‌شود؛ بلکه موفقیت واقعی مدیریت شهری زمانی قابل مشاهده است که شهروندان در زندگی روزمره خود، بهبود نظم، ایمنی، پاکیزگی و کیفیت خدمات عمومی را احساس کنند.
مدیریت شهری؛ مسئولیتی مشترک میان مردم و مدیران
مدیرعامل تاکسی بیسیم تهران با اشاره به وضعیت برخی معابر، تجهیزات شهری و رفتارهای ترافیکی در پایتخت اظهار داشت:
«امروز در تهران شاهد رفتارهایی هستیم که به‌تدریج عادی شده‌اند؛ از عبور موتورسیکلت‌ها در پیاده‌روها و بی‌توجهی به علائم راهنمایی و رانندگی تا توقف‌های غیرمجاز، رهاسازی زباله و آسیب به تجهیزات عمومی. این مسائل را نمی‌توان صرفاً با جریمه، برخورد انتظامی یا نصب تابلوهای هشداردهنده برطرف کرد.»
وی افزود:
«همان‌طور که شهروند در برابر رعایت قانون و حفظ اموال عمومی مسئول است، مدیریت شهری نیز در قبال نگهداری زیرساخت‌ها، کیفیت خدمات و پاسخ‌گویی به مشکلات مردم مسئولیت دارد. نمی‌توان از شهروند انتظار نظم داشت، اما نسبت به کیفیت زیرساخت‌ها و عملکرد دستگاه‌های مسئول بی‌تفاوت بود.»
به اعتقاد مهدیخانی، اصلاح فرهنگ شهری زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که آموزش عمومی، اجرای قانون، بهبود خدمات و مسئولیت‌پذیری مدیران به‌صورت هم‌زمان دنبال شود.
چرا از قدرت اینفلوئنسرها برای اصلاح فرهنگ شهری استفاده نکنیم؟
مهدیخانی با اشاره به تغییر الگوهای ارتباطی جامعه و نقش روزافزون شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری افکار و رفتارهای عمومی، استفاده از ظرفیت اینفلوئنسرها و تولیدکنندگان محتوا را یکی از راهکارهای قابل بررسی برای توسعه آموزش شهروندی دانست.
وی در تشریح این پیشنهاد گفت:
«امروز یک تولیدکننده محتوای اثرگذار می‌تواند با انتشار یک ویدئوی کوتاه، توجه جمعیت بزرگی را به یک موضوع اجتماعی جلب کند. پرسش من این است که چرا از این ظرفیت برای آموزش احترام به حقوق عابران پیاده، رعایت قوانین رانندگی، حفظ نظافت شهر و استفاده صحیح از امکانات عمومی بهره نگیریم؟»
وی تأکید کرد:
«هدف این نیست که اینفلوئنسرها به ابزار تبلیغاتی شهرداری‌ها یا دستگاه‌های اجرایی تبدیل شوند. هدف آن است که اعتبار اجتماعی، خلاقیت و قدرت ارتباطی آنان در خدمت مسئولیت‌پذیری عمومی قرار گیرد.»
در این رویکرد، چهره‌های اثرگذار اجتماعی می‌توانند موضوعات پیچیده شهری را با زبانی ساده، قابل فهم و متناسب با مخاطبان خود مطرح کنند و به جای تکرار پیام‌های رسمی و کلیشه‌ای، زمینه گفت‌وگوی عمومی درباره رفتارهای درست و نادرست شهری را فراهم آورند.
شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران چگونه فعالیت خواهد کرد؟
بر اساس پیشنهاد مدیرعامل تاکسی بیسیم تهران، «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران» می‌تواند به‌عنوان یک ساختار مشارکتی و مستقل، با حضور داوطلبانه هنرمندان، ورزشکاران، اینفلوئنسرها، خبرنگاران، استادان دانشگاه، فعالان محیط‌زیست، متخصصان حمل‌ونقل و تولیدکنندگان محتوای محلی شکل بگیرد.
در این ساختار، هر سفیر متناسب با تخصص، تجربه و جامعه مخاطبان خود، در یکی از حوزه‌های آموزش شهروندی، ایمنی ترافیک، حفاظت از محیط‌زیست، نگهداری زیرساخت‌های عمومی و پیگیری مسائل شهری فعالیت خواهد کرد.
برای مثال، چهره‌های ورزشی می‌توانند در ترویج فرهنگ رانندگی ایمن و استفاده از تجهیزات حفاظتی نقش‌آفرینی کنند؛ تولیدکنندگان محتوای طنز می‌توانند رفتارهای نادرست شهری را با زبانی تأثیرگذار به نقد بکشند و فعالان محیط‌زیست می‌توانند در آموزش حفاظت از فضاهای سبز و کاهش آلودگی شهری مشارکت داشته باشند.
مهدیخانی در این زمینه تصریح کرد:
«فرهنگ‌سازی نباید به صدور چند بخشنامه یا انتشار پیام‌های مناسبتی محدود شود. ما به شبکه‌ای زنده، مردمی و مستمر نیاز داریم که آموزش، مشارکت و مطالبه‌گری را به یک جریان اجتماعی تبدیل کند.»
سفیران شهری؛ هم آموزش شهروندان، هم مطالبه‌گری از مدیران
یکی از ویژگی‌های اصلی این پیشنهاد، تعریف مسئولیت دوطرفه میان شهروندان و مدیریت شهری است.
مهدیخانی معتقد است شبکه سفیران مسئولیت شهری نباید صرفاً بر اصلاح رفتار مردم تمرکز کند، بلکه لازم است امکان شناسایی مشکلات خدمات عمومی و مطالبه پاسخ از دستگاه‌های مسئول نیز در آن پیش‌بینی شود.
وی اظهار داشت:
«اگر یک شهروند به دلیل بی‌توجهی به قوانین مورد انتقاد قرار می‌گیرد، مدیری که نسبت به خرابی یک خیابان، نقص تجهیزات ترافیکی یا وضعیت نامناسب یک ایستگاه حمل‌ونقل عمومی بی‌تفاوت است نیز باید در برابر مسئولیت خود پاسخ‌گو باشد.»
در این چارچوب، سفیران شهری می‌توانند علاوه بر تولید محتوای آموزشی، مشکلات مستند شهری را شناسایی و از طریق مسیرهای قانونی به مراجع مسئول منتقل کنند و نتیجه رسیدگی را با رعایت اصول حرفه‌ای اطلاع‌رسانی در اختیار عموم قرار دهند.
ایجاد بستر دیجیتال برای ثبت و پیگیری مشکلات شهری
بخش دیگری از پیشنهاد مهدیخانی، ایجاد یک زیرساخت دیجیتال برای ارتباط میان شهروندان، سفیران اجتماعی و دستگاه‌های خدمات‌رسان است.
در این مدل، شهروندان می‌توانند مشکلات مرتبط با معابر، تجهیزات ترافیکی، ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی، آلودگی محیطی و سایر مسائل شهری را ثبت کنند.
گزارش‌های دریافتی پس از بررسی و صحت‌سنجی، دسته‌بندی شده و از طریق سازوکارهای مشخص به دستگاه‌های مسئول ارجاع داده می‌شوند.
همچنین امکان مشاهده وضعیت رسیدگی، ثبت پاسخ دستگاه مربوط و ارزیابی نتیجه اقدامات، از قابلیت‌های پیشنهادی این زیرساخت خواهد بود.
مدیرعامل تاکسی بیسیم تهران در این خصوص تأکید کرد:
«شبکه اجتماعی نباید فقط محلی برای انتشار تصاویر مشکلات شهر باشد. باید بتوانیم میان مشاهده یک مشکل، ثبت گزارش، پاسخ‌گویی مسئول و اعلام نتیجه، ارتباطی شفاف ایجاد کنیم. فناوری زمانی ارزشمند است که یک مسئله واقعی را از زندگی مردم حذف کند.»
وی همچنین بر ضرورت رعایت حریم خصوصی شهروندان، صحت‌سنجی گزارش‌ها، جلوگیری از انتشار اتهامات تأییدنشده و حفظ استقلال حرفه‌ای فعالیت‌های رسانه‌ای تأکید کرد.
پیشنهاد اجرای آزمایشی در پنج منطقه تهران
بر اساس طرح پیشنهادی، شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران می‌تواند فعالیت خود را ابتدا در قالب یک برنامه آزمایشی شش‌ماهه در پنج منطقه منتخب تهران آغاز کند.
در مرحله نخست، مشارکت حدود ۵۰ نفر از چهره‌های اثرگذار، تولیدکنندگان محتوای محلی، متخصصان و فعالان اجتماعی پیش‌بینی شده است.
موضوعات اولویت‌دار این مرحله می‌تواند شامل ایمنی موتورسیکلت‌ها، حقوق عابران پیاده، رعایت قوانین رانندگی، نظافت معابر، حفاظت از اموال عمومی و بهبود رفتار شهروندی در حمل‌ونقل عمومی باشد.
مهدیخانی تأکید کرد که موفقیت چنین طرحی نباید صرفاً بر اساس تعداد دنبال‌کنندگان، بازدید ویدئوها یا میزان انتشار محتوا ارزیابی شود.
وی گفت:
«اگر پس از شش ماه نتوانیم نشان دهیم که رفتارهای پرخطر کاهش یافته، مشکلات شهری سریع‌تر رسیدگی شده یا میزان رضایت شهروندان بهبود پیدا کرده است، صرفاً یک فعالیت رسانه‌ای انجام داده‌ایم، نه یک برنامه مؤثر اجتماعی.»
به اعتقاد وی، ارزیابی مستقل نتایج و انتشار عمومی گزارش عملکرد می‌تواند زمینه توسعه این الگو به سایر مناطق تهران و در مراحل بعدی، دیگر شهرهای کشور را فراهم کند.
ضرورت حفظ استقلال و شفافیت مالی شبکه
مدیرعامل تاکسی بیسیم تهران در بخش دیگری از این پیشنهاد، نسبت به تبدیل فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی به تبلیغات سفارشی هشدار داد.
وی تأکید کرد:
«اگر قرار باشد تعدادی چهره شناخته‌شده صرفاً در مقابل دریافت هزینه، چند ویدئو منتشر کنند و هیچ تغییری در وضعیت شهر اتفاق نیفتد، نه‌تنها مسئله‌ای حل نمی‌شود، بلکه اعتماد عمومی نیز آسیب خواهد دید.»
از این رو، در ساختار پیشنهادی شبکه، شفافیت منابع مالی، اعلام حمایت‌های اقتصادی، حفظ استقلال سفیران، تعیین شاخص‌های ارزیابی و انتشار عمومی نتایج باید مورد توجه قرار گیرد.
همچنین مشارکت شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها، نهادهای مدنی، رسانه‌ها و بخش خصوصی می‌تواند در چارچوب مسئولیت اجتماعی و با حفظ استقلال حرفه‌ای شبکه تعریف شود.
مسئولیت‌پذیری شهری باید به فرهنگ عمومی تبدیل شود
مهدیخانی در جمع‌بندی این پیشنهاد، بر ضرورت عبور از شیوه‌های سنتی فرهنگ‌سازی و حرکت به سمت مشارکت سازمان‌یافته جامعه تأکید کرد.
وی اظهار داشت:
«سال‌هاست درباره ترافیک، آلودگی، بی‌نظمی و مشکلات خدمات شهری صحبت می‌کنیم. اما برای ایجاد تغییر واقعی، باید از ظرفیت مردم، فناوری، رسانه و چهره‌های اثرگذار در کنار ساختارهای اجرایی استفاده کنیم.»
مدیرعامل تاکسی بیسیم تهران افزود:
«شهر خوب فقط ساخته نمی‌شود؛ با مشارکت مردم حفظ می‌شود. همان‌طور که مدیریت شهری وظیفه دارد زیرساخت مناسب فراهم کند، هر شهروند نیز در قبال کیفیت محیط زندگی خود مسئول است.»
مهدیخانی در پایان خاطرنشان کرد:
«برای داشتن شهری بهتر، تنها به مدیران بهتر نیاز نداریم؛ به شهروندان مسئول‌تر، رسانه‌های اثرگذارتر و ارتباطی شفاف‌تر میان مردم و مدیریت شهری نیاز داریم. مسئولیت‌پذیری شهری باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود، نه یک شعار مناسبتی.»
پیشنهاد تشکیل «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران» با هدف ایجاد الگویی نوین از همکاری میان جامعه، رسانه، فناوری و مدیریت شهری مطرح شده و می‌تواند مبنایی برای بررسی و طراحی برنامه‌های مشارکتی در حوزه بهبود کیفیت زندگی شهری باشد.
بازگشت به اخبار و رسانه